Η εφαρμογή του νέου πλαισίου εταιρικής διακυβέρνησης στην Ελλάδα

Γράφει ο Σταμάτης Δρίτσας, Deputy Managing Director- Advisory, ΣΟΛ Crowe

Ο νέος νόμος 4706/2020 για την εταιρική διακυβέρνηση των ανωνύμων εταιρειών με τίτλους εισηγμένους στο Χρηματιστήριο Αθηνών (Χ.Α.) και η Απόφαση της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς (Ε.Κ.) Αρ. 1/891/30.09.2020, η οποία ακολούθησε ως ερμηνευτική εγκύκλιος, αντικαθιστούν πλήρως το μάλλον ελλιπές πλαίσιο που ίσχυε τα τελευταία 18 χρόνια στην Ελλάδα με το ν. 3016/2002 και διαμορφώνουν ένα νέο κανονιστικό περιβάλλον υποχρεωτικών διατάξεων, η συμμόρφωση με τις οποίες σίγουρα δεν μπορεί να εκλαμβάνεται ως μία εύκολη άσκηση. 

Η προσαρμογή για τις ανώνυμες εταιρείες στο νέο πλαίσιο: περισσότερο απαιτητικό νομικό και κανονιστικό περιβάλλον.

Ωστόσο, οι υποκείμενες στο πλαίσιο αυτό ανώνυμες εταιρείες δεν έχουν να διαχειριστούν μόνο τη συμμόρφωσή τους στο νέο νόμο και την ερμηνευτική εγκύκλιο της Ε.Κ.. Αν λάβει κανείς υπόψη και τις σχετικές διατάξεις του ν. 4548/2018 περί ανωνύμων εταιρειών, ο οποίος αντικατέστησε πλήρως των κωδ. ν. 2190/1920, αλλά και τις διατάξεις του άρθρου 44 του ν. 4449/2017 και του Κανονισμού ΕΕ Αρ. 537/2014 για τις Επιτροπές Ελέγχου και τον έλεγχο των οικονομικών καταστάσεων των οντοτήτων δημόσιου συμφέροντος, που προϋπήρχαν του ν. 4706/2020, οι ιδιαιτερότητες της εφαρμογής του νέου πλαισίου εκτείνονται σίγουρα σε ένα ευρύτερο πεδίο εφαρμογής.  Επί της ουσίας, ο νέος νόμος ολοκληρώνει την ριζική αλλαγή του προηγούμενου πλαισίου για την εταιρική διακυβέρνηση των εισηγμένων στο Χ.Α. ανώνυμων εταιρειών, διαμορφώνοντας ένα νέο, διαφορετικό και σαφώς περισσότερο απαιτητικό νομικό και κανονιστικό περιβάλλον.

Δεν θα ήταν υπερβολή ο ισχυρισμός ότι το νέο πλαίσιο αποτελεί κάτι ριζοσπαστικό στην κουλτούρα και την φιλοσοφία διακυβέρνησης των ελληνικών ανωνύμων εταιρειών που είναι υποκείμενες στην εφαρμογή του. Διερωτάται όμως κανείς γιατί να συμβαίνει αυτό και γιατί η εφαρμογή των διατάξεων του νέου πλαισίου να εκλαμβάνεται ως μία τόσο ιδιάζουσα εξέλιξη, ειδικά όταν οι εισηγμένες στο Χ.Α. ανώνυμες εταιρείες εφάρμοζαν από τον Οκτώβριο του 2013 έναν εγκεκριμένο Κώδικα Εταιρικής Διακυβέρνησης.  Ο κώδικας αυτός είχε συνταχθεί από το Ελληνικό Συμβούλιο Εταιρικής Διακυβέρνησης (ΕΣΕΔ) και, ως πλαίσιο αρχών, προέβλεπε, άμεσα ή έμμεσα,  την πλειονότητα των όσων εισάγονται πλέον στην ελληνική νομοθεσία με τη μορφή υποχρεωτικών κανόνων δικαίου. Είναι μάλλον εύλογο το συμπέρασμα ότι τελικά η μη υποχρεωτική επιβολή της καθολικής υιοθέτησης του Κώδικα Εταιρικής Διακυβέρνησης του ΕΣΕΔ από τις υποκείμενες ανώνυμες εταιρείες άφηνε χώρο σε σημαντικούς περιορισμούς και αποκλίσεις στην εφαρμογή του.

Επίσης, διατυπώνεται η άποψη ότι οι όποιες επιφυλάξεις σχετικά με τον βαθμό  εφαρμογής του Κώδικα Εταιρικής διακυβέρνησης του ΕΣΕΔ μέχρι σήμερα σχετίζονται άμεσα και με τη δυνατότητα υιοθέτησης της αρχής “συμμόρφωση ή αιτιολόγηση”. Η αρχή αυτή αποτελεί ευχέρεια, η οποία παρέχεται  σύμφωνα με την παράγραφο 3 του άρθρου 43α του κωδ. ν. 2190/1920 όπως ίσχυε, αλλά και σύμφωνα με την παράγραφο 1 του άρθρου 152 του ν. 4548/2018 που τον αντικατέστησε. Συνεπώς, ανεξάρτητα από την ποιότητα του Κώδικα Εταιρικής Διακυβέρνησης που όφειλαν να εφαρμόζουν οι εισηγμένες στο Χ.Α. ανώνυμες εταιρείες, η συμμόρφωση με τις απαιτήσεις του τελικά περιορίζεται, αφού ο ίδιος ο νόμος περί ανωνύμων εταιρειών παρείχε και παρέχει τη δυνατότητα αποκλίσεων, αρκεί αυτές να εξηγούνται επαρκώς στη δήλωση της εταιρικής διακυβέρνησης, η οποία συμπεριλαμβάνεται στην Ετήσια Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου.

Μετάβαση από την εφαρμογή ενός πλαισίου κυρίως ήπιου δικαίου σε ένα πλαίσιο έντονα θετικό.

Υπό αυτό το πρίσμα φαίνεται ότι η υποχρεωτική εφαρμογή των νέων αρχών για την εταιρική διακυβέρνηση στην Ελλάδα αποτελεί τη μετάβαση από την εφαρμογή ενός πλαισίου κυρίως ήπιου δικαίου σε ένα πλαίσιο έντονα θετικού. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που υποστηρίζουν  ότι η εξέλιξη αυτή αντανακλά την πρόθεση του Έλληνα νομοθέτη να κεφαλαιοποιήσει και αυτή την προηγούμενη εμπειρία από την εφαρμογή του Κώδικα Εταιρικής Διακυβέρνησης του ΕΣΕΔ από τις υποκείμενες στην υποχρέωση αυτή ανώνυμες εταιρείες, η οποία όπως προαναφέρθηκε, τα τελευταία χρόνια κατά κοινή ομολογία προβλημάτιζε αρκετά. Έτσι, με το νέο νομοθετικό πλαίσιο εισάγονται πλέον ως υποχρεωτικές όλες εκείνες οι απαιτήσεις, που πριν την εφαρμογή του ν. 4706/2020 ήταν εν πολλοίς προαιρετικές, ώστε να μπορεί να επιτευχθεί ο μέγιστος βαθμός συμμόρφωσης με ένα επαρκές και κατάλληλο “σύστημα εταιρικής διακυβέρνησης”.  

Ενδυνάμωση και αξιολόγηση του πλαισίου σχετικά με το σύστημα εσωτερικού ελέγχου.

Ένα επίσης ενδιαφέρον σημείο συζήτησης σχετικά με το νέο πλαίσιο αφορά στις διατάξεις σχετικά με το σύστημα εσωτερικού ελέγχου (ΣΕΕ), για το οποίο η προσέγγιση βάσει του προηγούμενου πλαισίου ήταν ελλιπής και αόριστη. Κατ’ αρχήν, ο ν. 4706/2020 και σε δεύτερο επίπεδο η Απόφαση της ΕΚ Αρ. 1/891/30.09.2020 εισάγουν τη λειτουργία της διαχείρισης κινδύνων και της κανονιστικής συμμόρφωσης, ως υποχρεωτικά συστατικά του συστήματος εσωτερικού ελέγχου, το οποίο πλέον πρέπει να σχεδιάζεται και να εφαρμόζεται σύμφωνα με το επικαιροποιημένο μοντέλο του Ολοκληρωμένου Πλαισίου Εσωτερικών Δικλίδων (Internal Control – Integrated Framework) της COSO (Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission) του 2013. Το πλαίσιο COSO (2013) για το σύστημα εσωτερικού ελέγχου, προσεγγίζει την ανάπτυξη ενός βέλτιστου συστήματος εσωτερικού ελέγχου, με την μορφή ενός τρισδιάστατου κύβου, του οποίου οι έδρες υποδιαιρούνται σε συστατικά μέρη που συσχετίζονται και αλληλοεπιδρούν μεταξύ τους. 

Η πρώτη έδρα του κύβου αναπτύσσεται σε τρία μέρη: α) τις λειτουργίες, β) τις χρηματοοικονομικές αναφορές και γ) τη κανονιστική συμμόρφωση, που αποτελούν και τους τρεις βασικούς πυλώνες στο σχεδιασμό ενός βέλτιστου συστήματος εσωτερικού ελέγχου. Η δεύτερη έδρα αναπτύσσεται σε πέντε μέρη: α) το περιβάλλον ελέγχου, β) τη διαχείριση κινδύνων, γ) τους ελεγκτικούς μηχανισμούς και τις δικλίδες ασφαλείας, δ) το σύστημα πληροφόρησης και επικοινωνίας και ε) την παρακολούθηση του ΣΕΕ. Τα πέντε αυτά μέρη αποτελούν, σύμφωνα και με την Απόφαση της ΕΚ Αρ. 1/891/30.09.2020, τα βασικά συστατικά ενός αποδεκτού συστήματος εσωτερικού ελέγχου. Τέλος, η τρίτη έδρα αναπτύσσεται σύμφωνα με τη λειτουργική δομή της οντότητας, με πρώτο επίπεδο αυτό της λειτουργίας του Διοικητικού Συμβουλίου και της ανώτατης διοίκησης.

Η Απόφαση της ΕΚ Αρ. 1/891/30.09.2020 εισάγει επίσης την ανά τρία χρόνια υποχρέωση της αξιολόγησης του συστήματος εσωτερικού ελέγχου από ανεξάρτητο αξιολογητή, για τον οποίο μάλιστα προβλέπονται ειδικές ποιοτικές προδιαγραφές και απαιτήσεις ανεξαρτησίας. Η διαδικασία της αξιολόγησης εμπίπτει στο πεδίο ευθύνης της Επιτροπής Ελέγχου και αποτελεί μέρος της τακτικής αξιολόγησης του συστήματος εταιρικής διακυβέρνησης, η οποία σε κάθε περίπτωση είναι ευθύνη του Διοικητικού Συμβουλίου.

Εν κατακλείδι.

Το νέο πλαίσιο για την εταιρική διακυβέρνηση, στο οποίο καλούνται να συμμορφωθούν πλέον οι ανώνυμες εταιρείες με τίτλους εισηγμένους στο Χ.Α., απαιτεί από τα Διοικητικά τους Συμβούλια να επανεξετάσουν  από την αρχή το μοντέλο που είχαν υιοθετήσει και εφάρμοζαν μέχρι σήμερα, κυρίως βάσει του Κώδικα Δεοντολογίας του ΕΣΕΔ και του ν. 3016/2002, λαμβάνοντας φυσικά υπόψη και το κόστος της εφαρμογής των νέων αρχών διακυβέρνησης. 

Είναι βέβαιο ότι το νέο σύστημα εταιρικής διακυβέρνησης που θα προκύψει από αυτή τη διαδικασία επανασχεδιασμού και επικαιροποίησης του προηγούμενου μοντέλου θα δηλώνει αυτόματα και το βαθμό συμμόρφωσης των διοικήσεων με το νέο πλαίσιο, το οποίο εν κατακλείδι δεν αφήνει ιδιαίτερα περιθώρια “ελιγμών” όπως το προηγούμενο.

Το Whistleblowing ως Μηχανισμός Υγιούς Εταιρικής Διακυβέρνησης

Γράφει η Ειρήνη Παπαδοπούλου, Audit Partner, Risk Management Director, ΣΟΛ Crowe

Μεσούσης της πανδημίας Covid-19, το whistleblowing (σύστημα ανώνυμων αναφορών)  ως μέσο ανάδειξης φαινομένων απάτης, είναι πιο επίκαιρο από ποτέ. Ήδη στην παγκόσμια έρευνα “2020 Report to the Nations ” του οργανισμού Association of Certified Fraud Examiners (ACFE) διαπιστώνεται ότι το 43% όλων των φαινομένων απάτης αποκαλύπτεται μέσω του whistleblowing.

Στην Ελλάδα, η ενσωμάτωση τον Οκτώβριο του 2020 της 5ης Ευρωπαϊκής Οδηγίας στην εθνική νομοθεσία για την πρόληψη νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, ζητά τη χρήση ανεξάρτητων διαύλων αναφοράς από τις εποπτικές αρχές και ενισχύει την προστασία των αναφερόντων.

Άξια αναφοράς όμως είναι και η σημασία που δίνει η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς στην ορθή εφαρμογή συστημάτων whistleblowing από τις οντότητες δημοσίου συμφέροντος. Συγκεκριμένα, με την υπ’αρ. 1/891/30.9.2020 απόφασή της  περί εταιρικής διακυβέρνησης, ζητά από τις Επιτροπές Ελέγχου στα πλαίσια αξιολόγησης του Συστήματος Εσωτερικού Ελέγχου να επισκοπούν την πληροφόρηση (χρηματοοικονομική και μη), μέρος της οποίας πρέπει να αποτελεί και το whistleblowing.

Ποια είναι όμως τα οφέλη από την εφαρμογή ενός συστήματος whistleblowing στις εισηγμένες οντότητες;

Η ορθή εφαρμογή ενός συστήματος whistleblowing, αποτελεί ένδειξη ενός «ανοικτού» και ακέραιου συστήματος εταιρικής διακυβέρνησης. Μέσα από το whistleblowing, χτίζεται μία γέφυρα ασφαλούς επικοινωνίας της επιχείρησης με το κοινό και ενθαρρύνεται η  αναφορά ανήθικων ή παραβατικών συμπεριφορών χωρίς το φόβο των επιπτώσεων. Κατ ’αυτόν τον τρόπο, αποκαλύπτονται  αλήθειες που πιθανώς είναι «άβολο» να ειπωθούν αλλιώς και διευκολύνονται οι επιχειρήσεις  στη διάγνωση των  αδυναμιών και παθογενειών τους, ώστε να προβούν στη λήψη των σωστών μέτρων θεραπείας και την αποφυγή επαναλήψεων.

Ποιος είναι ο ρόλος των Επιτροπών Ελέγχου ώστε να επιτευχθούν στο μέγιστο τα παραπάνω οφέλη;

Ο ρόλος των Επιτροπών Ελέγχου, συνδέεται μεταξύ άλλων, με την επίβλεψη των εσωτερικών διαδικασιών που ακολουθούν οι εταιρείες για την αποφυγή κινδύνων απάτης. Η αποτελεσματικότητα των καναλιών whistleblowing είναι μία από τις διαδικασίες αυτές. Για να επιτευχθεί η αποτελεσματικότητα ενός συστήματος whistleblowing, πρέπει να διασφαλίζονται τα εξής:

  • Η  ύπαρξη  συγκεκριμένης εταιρικής πολιτικής αντιμετώπισης παραβατικών συμπεριφορών και   προστασίας των προσώπων που τις αναφέρουν.
  • Η διαχείριση των πληροφοριών από ανεξάρτητα όργανα.
  • Η διασφάλιση της ανωνυμίας του αναφέροντος και του απόρρητου της πληροφορίας.
  • Η έγκαιρη επεξεργασία της πληροφορίας και η λήψη των κατάλληλων αποφάσεων.
  • Η σωστή αρχειοθέτηση και φύλαξη  όλων των στοιχείων που σχετίζονται με την αναφορά.

Τηρουμένων των παραπάνω, το whistleblowing μπορεί να αποτελέσει βασική γραμμή άμυνας της επιχείρησης, απέναντι σε κινδύνους  που μπορούν να έχουν σοβαρή επίδραση στα οικονομικά, τη φήμη αλλά και τη λειτουργία της.

Η επόμενη μέρα για τον ελληνικό τουρισμό

Γράφει ο Ξενοφών Πετρόπουλος, Horwath HTL, Country Director

Ο τουρισμός αποτελεί δυναμικό μηχανισμό οικονομικής ανάπτυξης και δημιουργίας θέσεων εργασίας σε όλο τον πλανήτη. Το 2019, ξεπέρασε το 10% του ΑΕΠ, συμβάλλοντας με 8,9 τρισεκατομμύρια δολάρια στην παγκόσμια οικονομία και υποστηρίζοντας 330 εκατομμύρια θέσεις απασχόλησης, σύμφωνα με την έκθεση του World Travel & Tourism Council. Είναι αξιοσημείωτο ότι ο κλάδος του τουρισμού σημείωσε ταχύτερη ανάπτυξη συγκριτικά με την παγκόσμια οικονομία, ξεπερνώντας τους τομείς της περίθαλψης, του εμπορίου, του πρωτογενούς τομέα, των κατασκευών και της βιομηχανικής παραγωγής. Τις πρώτες θέσεις καταλαμβάνουν ο κλάδος των πληροφοριών και των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών.

Την ανοδική αυτή τάση έρχεται να αντιστρέψει η εμφάνιση και εξάπλωση του COVID-19. Η υγειονομική κρίση τείνει να οδηγήσει την παγκόσμια οικονομία σε πρωτοφανή ύφεση. Ο τουρισμός είναι από τους πρώτους τομείς που επλήγησαν ταχύτατα και με μεγάλη ένταση, με την οικονομική δραστηριότητα να εκτιμάται ότι θα παρουσιάσει πτωτική τάση.

Στη χώρα μας, ο τουριστικός κλάδος αποτελεί κινητήρια δύναμη ευημερίας με παγκόσμια απήχηση. Η Ελλάδα είναι προορισμός εισερχόμενου τουρισμού και υποδέχεται εκατομμύρια ταξιδιώτες κάθε χρόνο από όλο τον κόσμο. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, το 2019 κατέλαβε την 9η θέση της παγκόσμιας κατάταξης των προορισμών με την ταχύτερη ανάπτυξη, ξεπερνώντας το 20% στο ΑΕΠ και καταγράφοντας ανάπτυξη 12,1% σε ένα χρόνο, όταν η πραγματική οικονομία της χώρας σημείωνε ρυθμό ανάπτυξης 2,2%. Φέτος, η υγειονομική κρίση που πλήττει τον κόσμο αλλάζει τα δεδομένα στην πορεία του τουρισμού διεθνώς. Με βάση τα στατιστικά στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού (UNWTO), εκτιμάται ότι οι ευρωπαϊκοί προορισμοί με υψηλά ποσοστά εσωτερικού και οδικού τουρισμού θα ανακάμψουν πολύ γρηγορότερα από τους προορισμούς που βασίζονται σε διασύνδεση με αεροπορικές εταιρείες ή άλλα μέσα κοινής χρήσης. Στη χώρα μας, η ετοιμότητα και η αξιοπιστία θα δημιουργήσουν το αίσθημα εμπιστοσύνης στους δυνητικούς ταξιδιώτες σε συνδυασμό με το εκπαιδευμένο προσωπικό και τα πρωτόκολλα υγιεινής και ασφάλειας που εφαρμόζονται ήδη στους ελληνικούς προορισμούς. Η βιωσιμότητα του ελληνικού τουρισμού είναι πρωταρχικής σημασίας, αν και η επιστροφή στην ανάπτυξη θα είναι μακρόχρονη. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να ισορροπήσουν την προσφορά και τη ζήτηση, καθώς και να αναζητήσουν τις κατάλληλες προοπτικές επιβίωσής τους και τους τρόπους να παραμείνουν επίκαιρες, τόσο σε τιμή όσο και σε παροχή ποιοτικού προϊόντος. Η παρούσα, πρωτόγνωρη κατάσταση απαιτεί αναπροσαρμογή του πλάνου και των δράσεων των τουριστικών και ξενοδοχειακών επιχειρήσεων για τη αειφορία τους. Σύμφωνα με την έρευνα, το Ιόνιο, η Κεντρική Μακεδονία, η Κρήτη και το Νότιο Αιγαίο αποτελούν τις περιφέρειες της χώρας με τη μεγαλύτερη επισκεψιμότητα. Οι θέσεις απασχόλησης στον κλάδο του τουρισμού πρέπει, αναμφίβολα, να διατηρηθούν, καθώς είναι τεράστια η άμεση συμβολή του στη συνολική οικονομία της Ελλάδας.

Κατεβάστε το PDF αρχείο εδώ.

Πως θα αποτυπωθούν οι επιπτώσεις του Covid-19 στις οικονομικές καταστάσεις των Επιχειρήσεων

Γράφει ο Ιωάννης Καραποστολάκης, Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής Μέλος Τεχνικού Γραφείου ΣΟΛ Crowe

         Η παγκόσμια λογιστική και ελεγκτική κοινότητα συγκλίνει στην άποψη ότι ο αντίκτυπος της πανδημίας του κορωνοϊού Covid-19, που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2020, στις οικονομικές καταστάσεις με ημερομηνία αναφοράς την 31.12.2019, κρίνεται και αντιμετωπίζεται ως μεταγενέστερο μη διορθωτικό γεγονός. Κατά συνέπεια, οι υπεύθυνοι για την σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων θα πρέπει να αξιολογήσουν τις επιπτώσεις του Covid-19 μετά την ημερομηνία αναφοράς των οικονομικών καταστάσεων κυρίως  σε σχέση με την δυνατότητα της εκάστοτε οντότητας να συνεχίσει απρόσκοπτα την δραστηριότητά της, παραθέτοντας τις κατάλληλες και προβλεπόμενες από το λογιστικό πλαίσιο γνωστοποιήσεις με σκοπό την πληρέστερη ενημέρωση των χρηστών.

          Είναι γεγονός ότι οι επιπτώσεις του Covid-19 δεν είναι δυνατόν στην παρούσα χρονική στιγμή να προσδιοριστούν, ωστόσο επισημαίνεται ότι αυτές αναμένεται να διαφέρουν ανάλογα με τον κλάδο στον οποίο η κάθε οντότητα δραστηριοποιείται αλλά και από άλλες παραμέτρους όπως: διαμορφωμένη από πριν χρηματοοικονομική διάρθρωση, δυνατότητα ευελιξίας και προσαρμογής σε εναλλακτικούς τρόπους δράσης, παρεχόμενες κατά περίπτωση ενισχύσεις από κρατικούς φορείς κλπ. Οι διοικήσεις των οντοτήτων οφείλουν να εξετάσουν τις επιπτώσεις έστω με παραδοχές ως προς το χρονικό σημείο αποκατάστασης της κανονικότητας και να καταλήξουν σε συμπέρασμα  υπό προϋποθέσεις για την δυνατότητα της οντότητας να συνεχίσει απρόσκοπτα την λειτουργία της .

        Ενδέχεται σε ορισμένες περιπτώσεις οι επιπτώσεις από τον Covid-19 να είναι τόσο ραγδαίες, και έντονες ώστε οι συνθήκες που έχουν πλέον δημιουργηθεί να μην παρέχουν  καμία εναλλακτική ρεαλιστική λύση για την οντότητα , εκτός από τη ρευστοποίησή της.

        Ανάλογα με τις συνθήκες που αντιμετωπίζει η κάθε οντότητα, θα πρέπει να διενεργεί και τις κατάλληλες γνωστοποιήσεις. Όσο μεγαλύτερη έκθεση έχει μία οντότητα  στις επιπτώσεις του Covid-19, τόσο πιο αναλυτικές θα πρέπει να είναι οι γνωστοποιήσεις των εκτιμήσεων και λοιπών παραδοχών που χρησιμοποιούνται κατά την σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων.

        Επισημαίνεται, ότι τα ανωτέρω έχουν εφαρμογή κατά την κατάρτιση των οικονομικών καταστάσεων με ημερομηνία αναφοράς την 31/12/2019. Για τις περιόδους αναφοράς που έπονται της έναρξης της πανδημίας, θα πρέπει όλες οι επιπτώσεις  να τροποποιήσουν κατάλληλα τις οικονομικές καταστάσεις, διότι οι επιπτώσεις αυτές δεν θα μπορούν πλέον να αντιμετωπιστούν ως μεταγενέστερα μη διορθωτικά γεγονότα.    

Αποφάσεις ΔΕΔ σχετικά με τις εκπιπτόμενες και μη εκπιπτόμενες δαπάνες από τα ακαθάριστα έσοδα υπό το καθεστώς του Ν. 4172/2013

Γράφει ο Γιώργος Λαζαρίδης, Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής

Η παρούσα εργασία αφορά σε μια συλλογή και ταξινόμηση αποφάσεων της ΔΕΔ οι οποίες αναφέρονται σε εξετάσεις διαφορών σε αντικείμενα σχετικά με δαπάνες φορολογουμένων. Οι αποφάσεις αυτές αναφέρονται σε περιπτώσεις δαπανών του Ν. 4172/2013, δηλαδή σε διαφορές των φορολογικών ετών 2014 και μετά.

Δεν περιλαμβάνονται αποφάσεις σχετικές με δαπάνες οικονομικών ετών που ενέπιπταν στις διατάξεις του Ν. 2238/1994 επειδή ήδη οδεύει προς κανονική παραγραφή και το τελευταίο οικονομικό έτος 2014 (χρήση 2013) κατά το οποίο εφαρμοζόταν ο νόμος αυτός.

Η παρούσα εργασία αφορά στην παράθεση των κυριότερων (κατά την κρίση μου) σημείων κάθε απόφασης, στα οποία και στηρίζεται η τελική κρίση της επιτροπής. Προς οικονομία του χώρου αποφεύχθηκε η παράθεση επαναλαμβανόμενων αιτιολογικών, όπως λ.χ των γνωστών διατάξεων των άρθρων 22 – 26 του Ν. 4172/2013 και των συναφών με αυτά εγκυκλίων (1113/20151096/20161073/20151103/20151075/20161056/2015 κλπ)

Παρά ταύτα συνιστάται όπως ο οποιοσδήποτε ενδιαφερόμενος χρήστης για να αποκτήσει σφαιρικότερη αντίληψη σε σχέση με κάποια απόφαση να προστρέξει στο σύνολο του κειμένου αυτής αναζητώντας της στη σελίδα της ΑΑΔΕ. (https://www.aade.gr/menoy/endikofaneis-prosfyges-apofaseis-ded)

Περαιτέρω θα πρέπει να επισημανθεί ότι σε κάποιες περιπτώσεις οι αποφάσεις της ΑΑΔΕ μπορεί να ληφθούν με κριτήριο όχι κάποιο λόγο ουσίας, αλλά κάποιο τυπικό λόγο. Παράδειγμα η μη προσκόμιση στην Επιτροπή αποδεικτικού υλικού από τον προσφεύγοντα φορολογούμενο συνιστά λόγο απόρριψης της προσφυγής (σχετικά άρθρο 65 Ν. 4174/2013). Από την άλλη φορολογούμενος μπορεί να δικαιωθεί λόγω πλημμελούς αιτιολογίας από τον έλεγχο. Επίσης σύμφωνα με τις διατάξεις του τελευταίου εδαφίου της παρ. 6 του άρθρου 63 του ν. 4174/2013, όπως προστέθηκε με το άρθρο 49 παρ. 5 του ν. 4223/2013 (ΦΕΚ Α 287/31.12.2013) και του άρθρου 4 παρ. 3 της ΠΟΛ 1064/2017 σε περίπτωση που η πράξη ακυρώνεται για λόγους τυπικής πλημμέλειας, η αρμόδια φορολογική αρχή ενεργεί εκ νέου σύμφωνα με τα οριζόμενα στην απόφαση της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών.

Τέλος επισημαίνεται ότι κατά των αποφάσεων επιτρέπεται η άσκηση προσφυγής ενώπιον των αρμόδιων Διοικητικών Δικαστηρίων εντός τριάντα (30) ημερών από την κοινοποίησή τους.

Δείτε αναλυτικά το κείμενο της εργασίας εδώ.

Μπορείτε να δείτε το δεύτερο μέρος της εργασίας που αφορά Αποφάσεις ΔΕΔ σχετικά με τις υποχρεώσεις χαρτοσήμου εδώ.

ΔΠΧΑ 16 Μισθώσεις: Αναδρομική εφαρμογή ή απλοποιημένη προσέγγιση;

Γράφει ο Άγγελος Διονυσόπουλος, Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής, Μέλος του Τεχνικού Γραφείου ΣΟΛ Crowe.

Σε μια περίοδο που η λειτουργία πολλών επιχειρήσεων αλλάζει σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, υποχρεωτικά προσαρμοζόμενη στη συγκυρία και στα οικονομικά μέτρα στήριξης της ελληνικής οικονομίας, σημαντικά ζητήματα που απασχολούν τις επιχειρήσεις, συνεχίζουν να βρίσκονται υπό διαμόρφωση.

Ένα από αυτά είναι το ζήτημα του νέου προτύπου για τις μισθώσεις, το οποίο περιλαμβάνει διαφορετικές επιλογές για τις επιχειρήσεις, αναφορικά με τις μεταβατικές διατάξεις και προσφέρει πρακτικές διευκολύνσεις και απαλλαγές ώστε να υπάρξει ομαλή μετάβαση στο νέο καθεστώς των μισθώσεων.

Οι επιλογές που παρέχονται θα έχουν διαφορετική επίδραση στα δημοσιευμένα στοιχεία των επιχειρήσεων, τόσο κατά τον χρόνο μετάβασης όσο και σε μεταγενέστερες περιόδους. Ο μισθωτής εφαρμόζει το πρότυπο είτε αναδρομικά σαν να είχε εφαρμοστεί αυτό από την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, είτε το εφαρμόζει με την απλοποιημένη προσέγγιση, σύμφωνα με την οποία καταχωρεί την 1.1.2019 αξία δικαιώματος χρήσης ίση με την υποχρέωση μίσθωσης.

Η αναδρομική εφαρμογή του προτύπου, πέραν των τεχνικών δυσκολιών που παρουσιάζει, έχει επίπτωση στα ίδια κεφάλαια της επιχείρησης, κατά την ημερομηνία πρώτης εφαρμογής, διότι η παρούσα αξία των μελλοντικών μισθωμάτων, κατά την ημερομηνία αυτή, είναι μεγαλύτερη από την αναπόσβεστη αξία του δικαιώματος χρήσης.

Αυτό συμβαίνει διότι η επιβάρυνση από τους τόκους είναι αυξημένη στα πρώτα έτη της μίσθωσης και μειώνεται σταδιακά κατά τα επόμενα έτη. Για το λόγο αυτό, η αναδρομική εφαρμογή είναι συμφέρουσα όσον αφορά τα αποτελέσματα χρήσης των περιόδων που ακολουθούν της ημερομηνίας πρώτης εφαρμογής διότι η σημαντική επιβάρυνση από τους τόκους των πρώτων ετών μίσθωσης έχει καταχωρισθεί ήδη στα ίδια κεφάλαια.

Συνεπώς, εάν μία επιχείρηση δεν αντιμετωπίζει πρόβλημα με το ύψος των ιδίων κεφαλαίων της είναι φρόνιμο να επιλέξει την αναδρομική εφαρμογή και να επιβαρύνει τα ίδια κεφάλαια κατά την ημερομηνία πρώτης εφαρμογής του προτύπου προς όφελος των αποτελεσμάτων χρήσης για όλες τις περιόδους που ακολουθούν.

Φορολογικά μέτρα για την στήριξη των επιχειρήσεων που πλήττονται από τον COVID19: βασικά σημεία για τις επιχειρήσεις

Γράφει ο Γιώργος Σταματίου, Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής, Αντιπρόεδρος Δ.Σ.

Μέχρι σήμερα έχουν εξαγγελθεί, τρία πακέτα μέτρων προς ενίσχυση των επιχειρήσεων που πλήττονται από την πανδημία μεταξύ άλλων περιλαμβάνεται η ρύθμιση εργασιακών και φορολογικών θεμάτων. Οι επιχειρήσεις που πλήττονται καθορίζονται με βάση τον κωδικό αριθμό δραστηριότητας τους (Κ.Α.Δ), οι οποίοι ανακοινωθήκαν  με δελτίο τύπου του Υπουργείου Οικονομικών. Εκδόθηκαν δύο αποφάσεις  του Υπουργείου Οικονομικών ρυθμίζουν τα μέτρα που αφορούν στο φορολογικό σκέλος.

Με την πρώτη Απόφαση Υφυπουργού Οικονομικών μέχρι και την 31η/08/2020:

  • παρατείνονται οι προθεσμίες καταβολής των βεβαιωμένων στις Δ.Ο.Υ. και τα Ελεγκτικά Κέντρα οφειλών που λήγουν ή έληξαν από 11/03/2020 έως και 30/04/2020.
  • παρατείνονται και οι προθεσμίες καταβολής των δόσεων των ρυθμίσεων και διευκολύνσεων τμηματικής καταβολής βεβαιωμένων οφειλών.
  • αναστέλλεται μέχρι και την 31η/08/2020 η είσπραξη των βεβαιωμένων και ληξιπρόθεσμων κατά τις 11/03/2020 .

Με τη δεύτερη Απόφαση Υφυπουργού Οικονομικών μέχρι και την 31η/08/2020:

  • παρατείνονται οι προθεσμίες καταβολής των βεβαιωμένων στις Δ.Ο.Υ. ή τα Ελεγκτικά Κέντρα οφειλών από δηλώσεις Φ.Π.Α. με ποσό φόρου προς καταβολή (χρεωστικές), που λήγουν ή έληξαν από 11/03/2020 έως και 30/04/2020
  • αναστέλλεται η είσπραξη των βεβαιωμένων και ληξιπρόθεσμων κατά τις 11/3/2020 οφειλών από δηλώσεις ΦΠΑ με ποσό φόρου προς καταβολή (χρεωστικές).

Απαραίτητη  προϋπόθεση αναστολής των φορολογικών υποχρεώσεων των επιχειρήσεων, είναι η διατήρηση των υφιστάμενων θέσεων εργασίας.

Επίσης στην ΠΝΠ της 20.3.2020, ορίζονται:

  • Νέοι συντελεστές Φ.Π.Α για ορισμένα αναγκαία είδη.
  • Μειώνεται μέχρι το τέλος του έτους, ο συντελεστής Φ.Π.Α στο 6% από 24%  σε προϊόντα απαραίτητα, όπως, μάσκες, γάντια,  αντισηπτικά,  μαντηλάκια,  σαπούνι, αιθυλική αλκοόλη, για αντισηπτικά.
  • Άμεση επιστροφή φόρων από εκκρεμείς αιτήσεις κατά την ημερομηνία ισχύος της έως ποσού ευρώ 30.000.

Επίσης, λόγω των γεγονότων δεν θα ολοκληρωθεί η μελέτη μεταβολής των αντικειμενικών αξίων και έτσι ο υπολογισμός του ΕΝΦΙΑ του 2020 θα βασιστεί στις υφιστάμενες με συνέπεια να επηρεαστεί η φορολογική επιβάρυνση των επιχειρήσεων.

Τα βασικά φορολογικά μέτρα τα οποία έχουν εξαγγελθεί, δημιουργούν μια νέα πραγματικότητα για τις επιχειρήσεις, οι οποίες καλούνται σήμερα αντιμετωπίζοντας αχαρτογράφητες καταστάσεις να προσαρμοστούν, μη γνωρίζοντας εάν τα ληφθέντα μέτρα, στην κατεύθυνση της  οικονομικής ενίσχυσή τους,  θα είναι τα τελικά ή αν και πότε  επαυξηθούν. Επιπλέον, η λίστα των ΚΑΔ, με την οποία καθορίζονται οι πληττόμενες επιχειρήσεις, έχει δηλωθεί ότι είναι δυναμική και να αναμένεται να προστεθούν επιπλέον κωδικοί δραστηριότητας.

Οι εξελίξεις, σε κάθε περίπτωση θα δημιουργούν συχνά νέα δεδομένα και οι επιχειρήσεις, παράλληλα με την προσαρμογή της  δραστηριότητά τους στις παρούσες συνθήκες, θα πρέπει να δημιουργήσουν τις συνθήκες άμεσης προσαρμογής, έχοντας στον σχεδιασμό τους και την επόμενη ημέρα της ταχείας επαναφοράς της ομαλής λειτουργίας της αγοράς, ώστε και η κάθε μία χωριστά αλλά και συνολικά η οικονομία της χώρας συνολικά να καλύψει το χαμένο έδαφος.

Είναι ο Βιώσιμος Τουρισμός ουτοπία ή μονόδρομος;

Γράφει ο Ξενοφών Πετρόπουλος, Διευθυντής HTL

Η βιώσιμη ανάπτυξη του τουρισμού δεν αποτελεί μια νέα τάση. Ήδη από το 1992, είχε ξεκινήσει η διεθνής πρωτοβουλία International Hotels Environment Initiative με στόχο την υιοθέτηση καλών πρακτικών περιβαλλοντικής αειφορίας από ξενοδοχειακές αλυσίδες. Από τότε μέχρι και σήμερα η προσπάθεια των φορέων του τουριστικού τομέα να εφαρμόσουν την έννοια της αειφορίας έχει οδηγήσει στην ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών τουρισμού με βασικό στόχο τη διατήρηση των οικονομικών και κοινωνικών πλεονεκτημάτων της τουριστικής ανάπτυξης και την ταυτόχρονη μείωση των ανεπιθύμητων επιπτώσεων στο φυσικό, κοινωνικό και πολιτιστικό περιβάλλον ενός προορισμού.

Ο Τομέας πρέπει να ανταπεξέλθει και να δει την αειφόρο ανάπτυξη ως μονόδρομο για τη βελτίωση της συμπεριφοράς του, της λειτουργίας του, αλλά και της μακροβιότητας των ίδιων των προϊόντων και των προορισμών του. Η συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, συμπεριλαμβανομένων των τοπικών κοινοτήτων, των ρυθμιστικών αρχών, των εργαζομένων, των επισκεπτών και των προμηθευτών, αποτελεί το κλειδί για την επιτυχία του ελληνικού τουρισμού μακροπρόθεσμα.

Όπως προκύπτει όμως από τα έργα που υλοποιεί η Horwath HTL σε παγκόσμια κλίμακα, αυτό ακριβώς αποτελεί και το κύριο εμπόδιο βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης. Eίναι η έλλειψη αγαστής συνεργασίας όλων των ενδιαφερόμενων φορέων, καθώς και η ισχυρή πολιτική βούληση. Συστατικά που θα εξασφαλίζουν ευρεία αποδοχή και θα δημιουργούν περιβάλλον συναίνεσης.

Έλεγχος επενδύσεων σύμφωνα με τον νόμο 4635/2019

Το άρθρο υπογράφει ο Ι. Καραποστολάκης, Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής και Μέλος του Τεχνικού Συμβουλίου.

Με την δημοσίευση του νόμου 4635/30.10.2019 «Επενδύω στην Ελλάδα και άλλες διατάξεις»   ορίστηκε ότι ο έλεγχος των επενδυτικών σχεδίων καθώς και η πιστοποίηση έναρξης και ολοκλήρωσης της παραγωγικής λειτουργίας των επενδύσεων που έχουν πραγματοποιηθεί με βάση τις κείμενες διατάξεις των νόμων 4399/2016, 3908/2011 , 3299/2004  και  2601/1998, στο πλαίσιο της καταβολής ενίσχυσης, θα μπορεί μετά από επιλογή του δικαιούχου φορέα να διενεργείται από ορκωτό ελεγκτή λογιστή ή ελεγκτική εταιρεία.

Εντός του Δεκέμβριου του 2019, επιτεύχθηκε ο στόχος που είχε τεθεί από το Υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων για την έκδοση αποφάσεων καθορισμού των αντικειμένων ελέγχου, τόσο για την πιστοποίηση της υλοποίησης του 50% της επένδυσης, όσο και για την πιστοποίηση της ολοκλήρωσης και της έναρξης της παραγωγικής λειτουργίας και παροχή της δικαιούμενης ενίσχυσης μετά την υποβολή σχετικής βεβαίωσης από ορκωτό ελεγκτή λογιστή. Επιπλέον, με τις αποφάσεις του Υπουργείου ορίστηκε ότι η έκθεση ελέγχου που θα χορηγείται, θα είναι εύλογης διασφάλισης και θα καταρτίζεται σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΑΔ 3000 και θα καλύπτει τα αντικείμενα του οδηγού ελέγχου επενδύσεων όπως αυτό θα εκδίδεται από την ΕΛΤΕ και θα ισχύει κάθε φορά. Η επικαιροποίηση του προγράμματος ελέγχου επενδύσεων, βρίσκεται σε τελικό στάδιο και αναμένεται σύντομα να οριστικοποιηθεί.

Επισημαίνεται ότι, με βάση τον νόμο αυτό, η διενέργεια ελέγχων των επενδυτικών σχεδίων εξομοιώνεται με υποχρεωτικό έλεγχο και υπόκειται στα ασυμβίβαστα των ορκωτών ελεγκτών.

Μια «εμπειρία ταξιδιού» για τους ανθρώπους των επιχειρήσεων

Γράφει ο Αντώνης Πολυχρονίδης, Διευθυντής, Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Ανθρώπινου Δυναμικού

Είναι μεγάλη η πρόκληση  αλλά και η ευθύνη να ισχυρίζεσαι ότι παρέχεις συμβουλευτική  για το ανθρώπινο κεφάλαιο των εταιριών, μπαίνοντας στα πεδία της νοημοσύνης, των ιδεών, της ευφυούς σκέψης και της  ανθρώπινης  δυναμικότητας.
Σε ένα διεθνές περιβάλλον αλλαγών και προκλήσεων και σε μια ελληνική επιχειρηματική πραγματικότητα που προσπαθεί να σταθεί ξανά στα πόδια της και να ατενίσει με περισσότερη αισιοδοξία το μέλλον, η ΣΟΛ Crowe διευρύνει την παλέτα των υπηρεσιών της με τις Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Ανθρώπινου Δυναμικού.
Δημιουργώντας ένα περιβάλλον εμπιστοσύνης και εποικοδομητικού διαλόγου, στην ΣΟΛ Crowe υποστηρίζουμε τις διευθύνσεις Ανθρώπινου Δυναμικού στην ανάληψη πρωτοβουλιών διαχείρισης και αξιοποίησης του ανθρώπινου κεφαλαίου ως κύριου πυλώνα της επιχειρησιακής αποτελεσματικότητας.
Οι «κορυφές» για «κατάκτηση» πολλές, και οι «κόμποι» που είτε πρέπει να λυθούν είτε χρειάζεται για ασφάλεια να φτιαχτούν, απαιτούν γενναίους διασκελισμούς, καινοτομική ματιά και δημιουργική νοημοσύνη.
Οι Συμβουλευτικές Υπηρεσίες, επικεντρώνονται σε τομείς γνωσιακού εμπλουτισμού και εκπαίδευσης, διοικητικών πρακτικών και επιχειρησιακής κουλτούρας, πολιτικών και συστημάτων ανθρώπινου δυναμικού. Με στόχο τη δημιουργία μιας «Αλυσίδας Αξίας», εξερευνούμε μαζί τον χάρτη των ενδιαφερόντων, σχεδιάζουμε με υλικά από επιλεγμένα τερέν τεχνογνωσίας, υλοποιούμε με πάθος και ενεργητικότητα τα έργα και παρουσιάζουμε με σεβασμό και ειλικρίνεια τα συμπεράσματα.
Η εμπειρία μας από το χώρο των συμβουλευτικών υπηρεσιών, των επιχειρήσεων και των αγορών, μας διδάσκει καθημερινά ότι για να αφήσεις αποτυπώματα αισιοδοξίας και θετικής ενέργειας χρειάζεται επαγγελματισμός, υπευθυνότητα και κυρίως μεράκι σε αυτά που προσφέρεις.