Η επίπτωση της πανδημίας στην ανάκτηση των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων

Γράφει ο Άγγελος Διονυσόπουλος, Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής, Μέλος του Τεχνικού Γραφείου ΣΟΛ Crowe.

Για όλες τις εκπεστέες προσωρινές διαφορές αναγνωρίζεται αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση, στην έκταση που είναι πιθανό ότι θα υπάρχει διαθέσιμο φορολογητέο κέρδος έναντι του οποίου η εκπεστέα προσωρινή διαφορά μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Σε αρκετές περιπτώσεις οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις μπορεί να αναγνωριστούν για φορολογικές ζημίες, αλλά μόνο όταν υπάρχει πειστική απόδειξη ότι θα υπάρξει επαρκές φορολογητέο κέρδος έναντι του οποίου οι αχρησιμοποίητες φορολογικές ζημίες μπορεί να χρησιμοποιηθούν από την επιχείρηση πριν από την πεντατετή παραγραφή τους. Όταν δεν είναι πιθανό ότι μελλοντικά φορολογητέα κέρδη θα εισρεύσουν στην επιχείρηση, η αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση που αναγνωρίστηκε πιθανόν να πρέπει να αναστραφεί με σημαντικές επιπτώσεις στα αποτελέσματα χρήσης και κατ’ επέκταση στην καθαρή θέση των επιχειρήσεων.

Ο αντίκτυπος της πανδημίας του νέου κορωνοϊού Covid-19 θα επηρεάσει σημαντικά τις οικονομικές καταστάσεις της χρήσης 2020. Οι επιχειρήσεις που έχουν επηρεαστεί σημαντικά από την πανδημία και εμφανίζουν αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις στον Ισολογισμό τους, κατά την προετοιμασία των οικονομικών καταστάσεων της χρήσης 2020, θα πρέπει να επανεκτιμήσουν τις απαιτήσεις αυτές που είχαν προηγουμένως αναγνωριστεί.

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που θα απασχολήσει τους υπεύθυνους για την σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων και κατ’ επέκταση τους ελεγκτές των επιχειρήσεων θα είναι η ύπαρξη ή όχι πειστικών αποδείξεων για την επάρκεια μελλοντικών φορολογητέων κερδών βασισμένων σε ορθολογικές παραδοχές μελλοντικής κερδοφορίας. Η πανδημία έχει δημιουργήσει ένα σαθρό έδαφος και κάθε πρόβλεψη μελλοντικών κερδών σίγουρα είναι επικίνδυνη, όχι μόνο για την επανεκτίμηση των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων αλλά και για το εάν υφίσταται η θεμελιώδης αρχή της συνέχισης της επιχειρηματικής δραστηριότητας για τις επιχειρήσεις που έχουν πληγεί από την πανδημία.

Σύμφωνα με την ESMA (Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών) οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις πρέπει να αναγνωρίζονται όταν οι πιθανότητες να ανακτηθούν είναι μεγαλύτερες του 50% και παρέχουν συγκεκριμένες οδηγίες για το τι σημαίνει αυτό στην πράξη. Επίσης, η ESMA εξηγεί πότε τα αποδεικτικά στοιχεία που διαθέτουν οι επιχειρήσεις για τα προσδοκώμενα μελλοντικά κέρδη είναι πειστικά.

Παρουσιάζει λοιπόν μεγάλο ενδιαφέρον το πως οι επιχειρήσεις θα εκτιμήσουν τα μελλοντικά τους κέρδη, πως θα επανεκτιμήσουν τις αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις τους και πόσο σημαντική θα είναι τελικά η επίδραση στα αποτελέσματα χρήσης από την πιθανή αναστροφή των απαιτήσεων αυτών.

Πώς το «ταραγμένο» περιβάλλον που επέβαλε ο Covid-19 επηρεάζει τα Πιστωτικά Ιδρύματα σε σχέση με τον ορισμό της αθέτησης;

Γράφει ο Σπύρος Καψοκαβάδης, Director, Risk Management Services ΣΟΛ Crowe

Ο ορισμός της αθέτησης και η συσχέτιση του με την Πανδημία

Σε ποιο βαθμό μπορεί να σχετίζεται ο κορωνοϊός με τις κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών (ΕΑΤ) και ένα Διεθνές Πρότυπο Χρηματοοικονομικής Αναφοράς σε ότι αφορά τον Ορισμό της Αθέτησης;

Δίνοντας μια γρήγορη απάντηση θα λέγαμε ότι πρόκειται για μια σχέση άμεση και ουσιαστική.

Σύμφωνα με τον Κανονισμό ΕΕ 575/2013, ένας οφειλέτης είναι σε αθέτηση εάν είναι σε καθυστέρηση πληρωμών άνω των 90 ημερών σε οποιαδήποτε σημαντική πιστωτική του υποχρέωση έναντι του Πιστωτικού Ιδρύματος ή / και όταν το ίδιο το Ίδρυμα εκτιμά ότι ο πιστούχος δεν είναι πιθανό να εκπληρώσει πλήρως την πιστωτική του υποχρέωση, εκτός εάν αυτό προσφύγει σε μέτρα όπως η ρευστοποίηση της εξασφάλισης. Δηλαδή, σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν ενδείξεις πιθανής αδυναμίας πληρωμής. Ο εν λόγω Κανονισμός παρέχει ένα κατάλογο στοιχείων που πρέπει να ληφθούν υπόψη ως ενδείξεις πιθανής αδυναμίας πληρωμής ενώ παράλληλα εξουσιοδοτεί την ΕΑΤ για την θέσπιση κατευθυντηρίων γραμμών για την εφαρμογή τους.

Ο νέος ορισμός της αθέτησης πριν την έλευση του Covid-19

Στην προ covid-19 εποχή και συγκεκριμένα τον Σεπτέμβριο του 2016, η ΕΑΤ είχε εκδώσει τις σχετικές κατευθυντήριες γραμμές, με ημερομηνία εφαρμογής την 1η Ιανουαρίου του 2021, εξειδικεύοντας και σε ορισμένα σημεία ποσοτικοποιώντας τα στοιχεία του Κανονισμού ΕΕ 575/2013, ενώ συγχρόνως απαιτούσε από τα Πιστωτικά Ιδρύματα να προσδιορίζουν και άλλες πρόσθετες ενδείξεις πιθανής αδυναμίας πληρωμής σύμφωνα με τις εσωτερικές πολιτικές και διαδικασίες τους.

Παράλληλα, παρέθετε έναν ενδεικτικό κατάλογο στον οποίο περιλαμβάνονται ως πιθανές ενδείξεις οι ανησυχίες σχετικά με τη μελλοντική ικανότητα του δανειολήπτη να παράγει σταθερές και επαρκείς ταμειακές ροές, η απώλεια πηγών επαναλαμβανόμενου εισοδήματος ή η παραβίαση ρητρών της σύμβασης παροχής πίστωσης.

 Το οδοιπορικό της Αθέτησης: στάση πληρωμών vs αδυναμία πληρωμής

Η πανδημία είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση της οικονομικής δραστηριότητας με τις κυβερνήσεις να υιοθετούν μέτρα για την καταπολέμηση της ύφεσης.

Τα μέτρα συμπεριλαμβάνουν μεταξύ άλλων και νομοθετικές στάσεις πληρωμών (legislative moratoria).

H EAT υποστήριξε ένθερμα την υιοθέτηση αυτών των μέτρων ενώ παράλληλα παρότρυνε τα Πιστωτικά Ιδρύματα στην υιοθέτηση και μη νομοθετικών στάσεων πληρωμών (non legislative moratoria).

Η αναγκαιότητα αυτών των μέτρων είναι προφανής καθώς αναμένεται να συμβάλλουν στην επιτυχή αντιμετώπιση της κρίσης για τις επιχειρήσεις που επλήγησαν από την πανδημία.

Όμως, παράλληλα, τίθεται και το ουσιαστικό ερώτημα εάν η ένταξη μίας επιχείρησης σε ένα πρόγραμμα στάσης πληρωμών δύναται να ερμηνευτεί και ως ένδειξη πιθανής αδυναμίας πληρωμής.

Σε αυτή την περίπτωση, θα πρέπει το πιστωτικό άνοιγμα να θεωρηθεί από το Πιστωτικό Ίδρυμα ως άνοιγμα σε αθέτηση, οπότε σύμφωνα με το Διεθνές Πρότυπο Χρηματοοικονομικής Αναφοράς 9 θα πρέπει να ταξινομηθεί στο Στάδιο 3.

Σε αυτή την περίπτωση το Πιστωτικό Ίδρυμα θα πρέπει να σχηματίσει σημαντικά υψηλότερες προβλέψεις για αναμενόμενες ζημίες έναντι πιστωτικού κινδύνου, επιβαρύνοντας τα αποτελέσματα και συνεπώς την κερδοφορία του καθώς και το Δείκτη Κεφαλαιακής Επάρκειας.

Η ΕΑΤ με έκδοση σχετικών κατευθυντηρίων γραμμών αποσαφήνισε ότι η ένταξη σε κάποια στάση πληρωμών (moratorium) είτε πρόκειται για νομοθετική στάση πληρωμών είτε για μη νομοθετική στάση πληρωμών, δεν αποτελεί κατ’ ανάγκη ένδειξη πιθανής αδυναμίας πληρωμής.

Όμως, απαιτεί από τα Πιστωτικά Ιδρύματα να αξιολογήσουν την δυνατότητα του οφειλέτη να ανταποκριθεί στο τροποποιημένο πρόγραμμα πληρωμών είτε με τη χρήση αυτοματοποιημένων κριτηρίων είτε με την κατά περίπτωση αξιολόγηση, ειδικά όταν η χρήση αυτοματοποιημένων κριτηρίων δεν ενδείκνυται.

 Τέσσερις προϋποθέσεις για τη στάση πληρωμών στο περιβάλλον της πανδημίας

Σε αυτό το σημείο σκόπιμο είναι να αναφερθούν οι αναγκαίες προϋποθέσεις ώστε μια δράση να μπορεί να χαρακτηριστεί ως στάση πληρωμών. Συγκεκριμένα, θα πρέπει η στάση πληρωμών:

  • να βασίζεται σε εφαρμοστέα εθνική νομοθεσία (νομοθετική στάση πληρωμών) ή σε μη νομοθετική πρωτοβουλία που συντονίζεται εντός του τραπεζικού κλάδου ή σημαντικού μέρους αυτού,
  • να εφαρμόζεται σε μεγάλη ομάδα πιστούχων που προκαθορίζεται με βάση ευρεία κριτήρια που δεν απαιτούν την αξιολόγηση της πιστοληπτικής τους ικανότητας,
  • να προβλέπει μόνο μεταβολές στο χρονοδιάγραμμα των πληρωμών, και συγκεκριμένα με αναστολή, αναβολή ή μείωση των καταβολών των ποσών του κεφαλαίου, των τόκων ή ολόκληρων δόσεων, για προκαθορισμένο (περιορισμένο) χρονικό διάστημα χωρίς να μεταβάλει άλλους όρους όπως το επιτόκιο,
  • και τέλος, να προβλέπει τους ίδιους όρους για τις μεταβολές στα χρονοδιαγράμματα πληρωμών σε όλα τα ανοίγματα που υπόκεινται στη στάση πληρωμών, ακόμα και αν η εφαρμογή της στάσης πληρωμών δεν είναι υποχρεωτική για τους πιστούχους.

Ειδικά για τις στάσεις πληρωμών που αφορούν την πανδημία, το πεδίο εφαρμογής της στάσης πληρωμών δύναται να περιοριστεί μόνο σε πιστούχους που εξυπηρετούν τις υποχρεώσεις τους, οι οποίοι δεν είχαν αντιμετωπίσει δυσχέρειες πληρωμής πριν από την εφαρμογή της στάσης πληρωμών, αλλά δεν πρέπει να περιοριστεί μόνο στους πιστούχους που αντιμετώπισαν οικονομικές δυσχέρειες πριν από την έξαρση της πανδημίας του COVID-19.

Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί η επιδότηση τόκων 5 μηνών σύμφωνα με την απόφαση του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων (ΦΕΚ Β 1291 και ΦΕΚ B 2486/22.06.2020).

 Τι αλλάζει για τα Πιστωτικά Ιδρύματα ο «Ορισμός της Αθέτησης»;

Η εφαρμογή των κατευθυντηρίων γραμμών για τον Ορισμό της Αθέτησης σίγουρα θα επιβαρύνει τα Πιστωτικά Ιδρύματα με λειτουργικό κόστος περαιτέρω ανάπτυξης συστημάτων, πολιτικών και διαδικασιών.

Η διαχείριση των μέτρων για την αντιμετώπιση της πανδημίας, προσθέτει επιπλέον λειτουργικό κόστος, καθώς τα Πιστωτικά Ιδρύματα θα πρέπει να αξιολογήσουν εάν η ένταξη ενός οφειλέτη σε κάποιο πρόγραμμα αποτελεί ένδειξη πιθανής αδυναμίας πληρωμής.

Ουσιαστικά το Πιστωτικό Ίδρυμα, θα πρέπει να σταθμίσει την οποιαδήποτε ελάφρυνση / διευκόλυνση του οφειλέτη σε αντιδιαστολή με την πιθανή επίπτωση της πανδημίας στην πιστοληπτική του ικανότητα.

Δηλαδή, να εκτιμήσει εάν οι επιπτώσεις της πανδημίας του COVID-19 είναι πιθανόν να μετατραπούν σε μακροπρόθεσμες χρηματοοικονομικές δυσχέρειες ή αδυναμία εξόφλησης χρεών ή πτώχευση.

 Για παράδειγμα, μια επιχείρηση με ισχυρή κεφαλαιακή βάση και σημαντικά αποθέματα ρευστότητας θα μπορούσε να ανταποκριθεί στις επιπτώσεις της πανδημίας χωρίς κάποια ενίσχυση, επομένως η ένταξη της σε κάποιο moratorium δεν πρέπει να ερμηνευτεί ως πιθανή αδυναμία πληρωμής.

Η αξιολόγηση καθίσταται σημαντικά δυσκολότερη στην περίπτωση μίας υγιούς επιχείρησης, η οποία επλήγη σημαντικά από την πανδημία και που θα πρέπει να κριθεί εάν η ένταξη σε κάποιο moratorium θα εξασφαλίσει τη βιωσιμότητα της.

Σε αυτή την περίπτωση τα ιστορικά στοιχεία και η απλή ανάλυση αριθμοδεικτών δεν επαρκούν, καθώς πλέον στο νέο οικονομικό περιβάλλον θα πρέπει να αξιολογηθεί η μελλοντική ικανότητα της επιχείρησης, να παράγει χρηματοροές ικανές να εξυπηρετήσουν το χρέος της σύμφωνα με το νέο τροποποιημένο πρόγραμμα πληρωμών.

Η επόμενη μέρα για τον ελληνικό τουρισμό

Γράφει ο Ξενοφών Πετρόπουλος, Horwath HTL, Country Director

Ο τουρισμός αποτελεί δυναμικό μηχανισμό οικονομικής ανάπτυξης και δημιουργίας θέσεων εργασίας σε όλο τον πλανήτη. Το 2019, ξεπέρασε το 10% του ΑΕΠ, συμβάλλοντας με 8,9 τρισεκατομμύρια δολάρια στην παγκόσμια οικονομία και υποστηρίζοντας 330 εκατομμύρια θέσεις απασχόλησης, σύμφωνα με την έκθεση του World Travel & Tourism Council. Είναι αξιοσημείωτο ότι ο κλάδος του τουρισμού σημείωσε ταχύτερη ανάπτυξη συγκριτικά με την παγκόσμια οικονομία, ξεπερνώντας τους τομείς της περίθαλψης, του εμπορίου, του πρωτογενούς τομέα, των κατασκευών και της βιομηχανικής παραγωγής. Τις πρώτες θέσεις καταλαμβάνουν ο κλάδος των πληροφοριών και των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών.

Την ανοδική αυτή τάση έρχεται να αντιστρέψει η εμφάνιση και εξάπλωση του COVID-19. Η υγειονομική κρίση τείνει να οδηγήσει την παγκόσμια οικονομία σε πρωτοφανή ύφεση. Ο τουρισμός είναι από τους πρώτους τομείς που επλήγησαν ταχύτατα και με μεγάλη ένταση, με την οικονομική δραστηριότητα να εκτιμάται ότι θα παρουσιάσει πτωτική τάση.

Στη χώρα μας, ο τουριστικός κλάδος αποτελεί κινητήρια δύναμη ευημερίας με παγκόσμια απήχηση. Η Ελλάδα είναι προορισμός εισερχόμενου τουρισμού και υποδέχεται εκατομμύρια ταξιδιώτες κάθε χρόνο από όλο τον κόσμο. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, το 2019 κατέλαβε την 9η θέση της παγκόσμιας κατάταξης των προορισμών με την ταχύτερη ανάπτυξη, ξεπερνώντας το 20% στο ΑΕΠ και καταγράφοντας ανάπτυξη 12,1% σε ένα χρόνο, όταν η πραγματική οικονομία της χώρας σημείωνε ρυθμό ανάπτυξης 2,2%. Φέτος, η υγειονομική κρίση που πλήττει τον κόσμο αλλάζει τα δεδομένα στην πορεία του τουρισμού διεθνώς. Με βάση τα στατιστικά στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού (UNWTO), εκτιμάται ότι οι ευρωπαϊκοί προορισμοί με υψηλά ποσοστά εσωτερικού και οδικού τουρισμού θα ανακάμψουν πολύ γρηγορότερα από τους προορισμούς που βασίζονται σε διασύνδεση με αεροπορικές εταιρείες ή άλλα μέσα κοινής χρήσης. Στη χώρα μας, η ετοιμότητα και η αξιοπιστία θα δημιουργήσουν το αίσθημα εμπιστοσύνης στους δυνητικούς ταξιδιώτες σε συνδυασμό με το εκπαιδευμένο προσωπικό και τα πρωτόκολλα υγιεινής και ασφάλειας που εφαρμόζονται ήδη στους ελληνικούς προορισμούς. Η βιωσιμότητα του ελληνικού τουρισμού είναι πρωταρχικής σημασίας, αν και η επιστροφή στην ανάπτυξη θα είναι μακρόχρονη. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να ισορροπήσουν την προσφορά και τη ζήτηση, καθώς και να αναζητήσουν τις κατάλληλες προοπτικές επιβίωσής τους και τους τρόπους να παραμείνουν επίκαιρες, τόσο σε τιμή όσο και σε παροχή ποιοτικού προϊόντος. Η παρούσα, πρωτόγνωρη κατάσταση απαιτεί αναπροσαρμογή του πλάνου και των δράσεων των τουριστικών και ξενοδοχειακών επιχειρήσεων για τη αειφορία τους. Σύμφωνα με την έρευνα, το Ιόνιο, η Κεντρική Μακεδονία, η Κρήτη και το Νότιο Αιγαίο αποτελούν τις περιφέρειες της χώρας με τη μεγαλύτερη επισκεψιμότητα. Οι θέσεις απασχόλησης στον κλάδο του τουρισμού πρέπει, αναμφίβολα, να διατηρηθούν, καθώς είναι τεράστια η άμεση συμβολή του στη συνολική οικονομία της Ελλάδας.

Κατεβάστε το PDF αρχείο εδώ.

Πως θα αποτυπωθούν οι επιπτώσεις του Covid-19 στις οικονομικές καταστάσεις των Επιχειρήσεων

Γράφει ο Ιωάννης Καραποστολάκης, Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής Μέλος Τεχνικού Γραφείου ΣΟΛ Crowe

         Η παγκόσμια λογιστική και ελεγκτική κοινότητα συγκλίνει στην άποψη ότι ο αντίκτυπος της πανδημίας του κορωνοϊού Covid-19, που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2020, στις οικονομικές καταστάσεις με ημερομηνία αναφοράς την 31.12.2019, κρίνεται και αντιμετωπίζεται ως μεταγενέστερο μη διορθωτικό γεγονός. Κατά συνέπεια, οι υπεύθυνοι για την σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων θα πρέπει να αξιολογήσουν τις επιπτώσεις του Covid-19 μετά την ημερομηνία αναφοράς των οικονομικών καταστάσεων κυρίως  σε σχέση με την δυνατότητα της εκάστοτε οντότητας να συνεχίσει απρόσκοπτα την δραστηριότητά της, παραθέτοντας τις κατάλληλες και προβλεπόμενες από το λογιστικό πλαίσιο γνωστοποιήσεις με σκοπό την πληρέστερη ενημέρωση των χρηστών.

          Είναι γεγονός ότι οι επιπτώσεις του Covid-19 δεν είναι δυνατόν στην παρούσα χρονική στιγμή να προσδιοριστούν, ωστόσο επισημαίνεται ότι αυτές αναμένεται να διαφέρουν ανάλογα με τον κλάδο στον οποίο η κάθε οντότητα δραστηριοποιείται αλλά και από άλλες παραμέτρους όπως: διαμορφωμένη από πριν χρηματοοικονομική διάρθρωση, δυνατότητα ευελιξίας και προσαρμογής σε εναλλακτικούς τρόπους δράσης, παρεχόμενες κατά περίπτωση ενισχύσεις από κρατικούς φορείς κλπ. Οι διοικήσεις των οντοτήτων οφείλουν να εξετάσουν τις επιπτώσεις έστω με παραδοχές ως προς το χρονικό σημείο αποκατάστασης της κανονικότητας και να καταλήξουν σε συμπέρασμα  υπό προϋποθέσεις για την δυνατότητα της οντότητας να συνεχίσει απρόσκοπτα την λειτουργία της .

        Ενδέχεται σε ορισμένες περιπτώσεις οι επιπτώσεις από τον Covid-19 να είναι τόσο ραγδαίες, και έντονες ώστε οι συνθήκες που έχουν πλέον δημιουργηθεί να μην παρέχουν  καμία εναλλακτική ρεαλιστική λύση για την οντότητα , εκτός από τη ρευστοποίησή της.

        Ανάλογα με τις συνθήκες που αντιμετωπίζει η κάθε οντότητα, θα πρέπει να διενεργεί και τις κατάλληλες γνωστοποιήσεις. Όσο μεγαλύτερη έκθεση έχει μία οντότητα  στις επιπτώσεις του Covid-19, τόσο πιο αναλυτικές θα πρέπει να είναι οι γνωστοποιήσεις των εκτιμήσεων και λοιπών παραδοχών που χρησιμοποιούνται κατά την σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων.

        Επισημαίνεται, ότι τα ανωτέρω έχουν εφαρμογή κατά την κατάρτιση των οικονομικών καταστάσεων με ημερομηνία αναφοράς την 31/12/2019. Για τις περιόδους αναφοράς που έπονται της έναρξης της πανδημίας, θα πρέπει όλες οι επιπτώσεις  να τροποποιήσουν κατάλληλα τις οικονομικές καταστάσεις, διότι οι επιπτώσεις αυτές δεν θα μπορούν πλέον να αντιμετωπιστούν ως μεταγενέστερα μη διορθωτικά γεγονότα.